Κεντρική σελίδαSitemapΕπικοινωνία
 
Βρίσκεστε εδώ : Κεντρική σελίδα » Το Περιοδικό » Τεύχος 01 2010 » Μια πόλη... άνθος κι αγκάθι

Ολυμπία Νασιώκα, αρχαιολόγος , 12. August 2010 

Μια πόλη... άνθος κι αγκάθι

Η Άκανθος (Άκανθα, Acanthus), είναι φυτό πολύ συνηθισμένο στο μεσογειακό χώρο. Η περίοδος ανθοφορίας της διαρκεί περίπου τέσσερις μήνες (Απρίλιος-Ιούλιος) και εντοπίζεται κυρίως σε χαμηλά υψόμετρα και σε παραθαλάσσιες περιοχές. Τα άνθη της αναπτύσσονται πάνω στον κεντρικό όρθιο βλαστό, είναι δε γνωστά δύο είδη άκανθας:
. η Άκανθος η ακανθώδης, με αγκαθωτά φύλλα και λογχοειδή αγκάθια ανάμεσα στα άνθη της, και
. η Άκανθος η απαλή, η οποία δε φέρει αιχμηρά αγκάθια και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για το κορινθιακό κιονόκρανο.
Αυτά λοιπόν τα αγκαθωτά φυτά, που μπορεί κανείς να τα δει ακόμα και σήμερα στους λόφους του «παλιού χωριού» της Ιερισσού, πρέπει να αποτέλεσαν και μια αφορμή για το όνομα της νέας αποικίας των Ανδρίων, την Άκανθο.
Έχοντας έτσι το όνομα αυτό η πόλη πορεύτηκε μέσα στην ιστορία (όπως βόλευαν οι καταστάσεις), άλλοτε σαν άνθος και άλλοτε σαν αγκάθι:
Η εικόνα του ελληνικού κόσμου πριν τους Περσικούς πολέμους, ήταν μια εικόνα διάσπασης. Κύριο στοιχείο ήταν ο απομονωτισμός και η αδυναμία των διαφόρων πολιτειών να συνενωθούν σ΄ένα ευρύτερο κράτος, αφού ακόμα και η μικρότερη πόλη, θεωρούσε ως υπέρτατο αγαθό την αυτονομία της.
Μέσα σ΄αυτό το κλίμα κινήθηκε και η Άκανθος, όταν μπροστά στον κίνδυνο να καταστραφεί από την περσική στρατιά, παραχώρησε «γη και ύδωρ» στον Πέρση βασιλιά. Το γεγονός αυτό ήταν ένα μικρό αγκάθι, που πλήγωσε τη δύναμη και την ενότητα των Ελλήνων. Βέβαια το ίδιο είχαν πράξει και οι περισσότερες πόλεις της Μακεδονίας και εξάλλου, το αίσθημα της κοινής εθνικής συνείδησης άρχισε να αναπτύσσεται στον ελλαδικό χώρο από τη νότια Ελλάδα και κατά τη διάρκεια των περσικών πολέμων. Ας μην είμαστε λοιπόν αυστηροί με την τοπικιστική αυτή στάση της Ακάνθου κατά την παρούσα χρονική στιγμή.
Μεγαλύτερη ευθύνη και αγκάθι στα πλευρά της ευρύτερης ενότητας αποτέλεσε η στάση της Ακάνθου απέναντι στο κοινό των Χαλκιδέων.


Το κοινό αυτό ιδρύθηκε πριν το τέλος του 5ου αι. και το κίνητρο σχηματισμού του ήταν η αυτοπροστασία από ενδεχόμενη Αθηναϊκή επίθεση. Μέχρι το 382 π.Χ. το κοινό είχε συμπεριλάβει πολλές ελληνικές πόλεις, μεταξύ των οποίων και η Πέλλα. Παρά το εύρος και τη δύναμη της νέας αυτής συμπολιτείας, η Άκανθος αρνήθηκε όχι μόνο να γίνει σύμμαχός της, αλλά ζήτησε και τη βοήθεια της Σπάρτης προκειμένου να εκστρατεύσει εναντίον της Ολύνθου. Παρόλο που και η ίδια η Άκανθος βρισκόταν στα όρια της ίδιας με την Όλυνθο χερσονήσου, παρόλο που τα οικονομικά οφέλη της θα ήταν μεγάλα κοντά στη ανάπτυξη του κοινού και παρόλο που και από πλευράς άμυνας θα μπορούσε να ενισχυθεί, αδυνάτησε ή αρνήθηκε να κατανοήσει την ισχύ της ενώσεως αυτής, δρώντας για μια ακόμη φορά στο πλαίσιο ενός στενού τοπικισμού.
Από την άλλη ο τοπικισμός αυτός, οδήγησε την πόλη σε μια εμπορική και καλλιτεχνική άνθιση, η οποία αποκαλύπτεται σταδιακά κατά τις ανασκαφικές έρευνες των τελευταίων 30 χρόνων.
Ήδη στα μέσα του 6ου αι. π.Χ., αρχίζει την κοπή των νομισμάτων της και οι εμπορικές συναλλαγές της μαρτυρούνται από τα ευρήματα του νεκροταφείου, κυρίως κορινθιακά αγγεία. Κατά την κλασική περίοδο, πληθώρα αγγείων εισάγονται από αττικά κυρίως εργαστήρια, ενώ αρχίζει δειλά και η εγχώρια παραγωγή η οποία θα κορυφωθεί στον 4ο π.Χ. αι.. Την εποχή αυτή χρονολογούνται οι κλίβανοι και οι εργαστηριακοί χώροι, στους οποίους κατασκευάζονταν και ψήνονταν οι οξυπύθμενοι αμφορείς της Ακάνθου, που θα μετέφεραν τα ντόπια προϊόντα σε απομακρυσμένες περιοχές του τότε γνωστού κόσμου.
Σήμερα η Άκανθος λέγεται Ιερισσός, αναπτύσσεται και ομορφαίνει μέρα με τη μέρα, ενώ μένει να δούμε αφενός αν οι ανασκαφικές έρευνες αποκαλύψουν κάτι νεότερο κάτω από τα αγκάθια που καλύπτουν την περιοχή της αρχαίας πόλης και αφετέρου, αν η σύγχρονη Ιερισσός, παίξει το ρόλο άνθους ή αγκαθιού στις περιστάσεις και τα γεγονότα του καιρού μας.
Εξάλλου συνήθως, όποιος έχει το όνομα έχει και τη χάρη.