Κεντρική σελίδαSitemapΕπικοινωνία
 
Βρίσκεστε εδώ : Κεντρική σελίδα » Το Περιοδικό » Τεύχος 02 2010 » Μιά νέα διοικητική διαίρεση από τα παλιά

Χρήστος Καραστέργιος , 12. August 2010 

Μιά νέα διοικητική διαίρεση από τα παλιά

13ος αιώνας μ.Χ., διοικητική διαίρεση της Χαλκιδικής
13ος αιώνας μ.Χ., διοικητική διαίρεση της Χαλκιδικής

Ένα χαμόγελο ζωγραφίστηκε στα χείλη μου, όταν αναρτήθηκε στο διαδίκτυο ο χάρτης με τη κατάθεση του νομοσχεδίου για τους νέους δήμους της Χαλκιδικής.

Κάτι μού θύμιζε! Ήταν ένας χάρτης που ερχόταν από τα παλιά. Από τη βυζαντινή εποχή, τότε που οι διοικητικές διαιρέσεις δε λεγόταν δήμοι, αλλά κατεπανίκια.

Τον βρήκα στο βιβλίο του Γεώργιου Ι. Θεοχαρίδη του 1954, καθώς και στη ιστορία της Χαλκιδικής της Ν.Α.Χ. το 1998, σελ. 95, του γνωστού μας αρχαιολόγου και ιστορικού της Χαλκιδικής Ι. Α. Παπάγγελου.

Τα κατεπανίκια με τη μορφή αυτή, προήλθαν από τη διοικητική αναδιάρθρωση τού Βυζαντινού κράτους τον 13ο αιώνα, την εποχή που η δυναστεία των Παλαιολόγων ολοκλήρωνε τη παλινόρθωση τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας από τους Φράγκους.

Τότε στο νομό μας είχαμε:

  • τo κατεπανίκιο της Καλαμαρίας
  • το κατεπανίκιο της Κασσανδρείας
  • το κατεπανίκιο της Ερμυλίας
  • το κατεπανίκιο του Άπρως ή Λογγού

και

  • το κατεπανίκιο Ιερισσού ή Άκρους

21ος αιώνας μ.Χ., διοικητική διαίρεση της Χαλκιδικής βάση του σχεδίου «Καλλικράτης»
21ος αιώνας μ.Χ., διοικητική διαίρεση της Χαλκιδικής βάση του σχεδίου «Καλλικράτης»

Σήμερα αντιστοιχούν με:

  • το δήμο Νέας Προποντίδας
  • το δήμο Κασσάνδρας
  • το δήμο Πολυγύρου
  • το δήμο Σιθωνίας
  • και το δήμο Αριστοτέλη

Η γεωγραφική σύμπτωση είναι αξιοσημείωτη.
Μήπως τελικά αυτή είναι η φυσική διαίρεση της Χαλκιδικής, βάση του γεωγραφικού της προσδιορισμού;
Το κατεπανίκιο Ιερισσού1 είχε την έκταση και τα όρια που έχει περίπου και ο σημερινός σχεδιασμός του δήμου Αριστοτέλη.

Η έδρα τού Κατεπάνω2 ήταν στην Ιερισσό, ένα αστικό κέντρο της περιοχής που δεν έχασε την σημασία του από τα αρχαία χρόνια.
Στη περιφέρεια του υπήρχαν οι οικισμοί:
Των Σιδηροκαυσίων, του Γραντζού, της Δεβελικείας, της Κομίτισσας (χωριό σε στενή σχέση με την Ιερισσό) της Αραβενικίας, του Κρομυδά, της Περιγαρδικείας, του Κοντογρίκου, του Κοσλά, του Συμεών, του Ρουδάβα, της Γκράντισκας, της Σελάδας, της Λιψάσδας, του Γομάτου και άλλοι οικισμοί γνωστοί σήμερα και άγνωστοι.
Σπάνια αναφέρεται και ως κατεπανίκιο της Αραβενικίας. Προφανώς η αστάθεια τής περιόδου αυτής με τις πειρατικές επιδρομές τούς λοιμούς και τις πολεμικές επιχειρήσεις, κατέστησαν την πόλη μας επισφαλή και επέβαλαν την ανάγκη τής πρόσκαιρης μετακίνησης τού διοικητικού κέντρου σε ορεινές τοποθεσίες, μακριά από τη θαλασσα3.
Στα νεότερα χρόνια, μετά την απελευθέρωση της Ιερισσού από τους Τούρκους στις 2 Νοέμβριου το 1912 η πατρίδα μας ορίστηκε ως κοινότητα και από το 1964 δημιουργείται ο δήμος Ιερισσού με αιτιολογία τη ραγδαία οικονομική ανάπτυξη τής περιοχής.
Το Φεβρουάριο του 1965 διεξάγονται οι πρώτες δημοτικές εκλογές που ανέδειξαν ως δήμαρχο τον αείμνηστο Περικλή Βεργίνη και με δημοτικό συμβούλιο αποτελούμενο απο τον Ζουμπά Δημήτριο, Δάνη Χρήστο, Δάλλα Δημήτριο, Μαυρουδή Ιωάννη, Σταυροθέντα Αστέριο και με συμβούλους της μειοψηφίας τον Τσιριγώτη Ιωάννη, Πασχαλίδη Νικόλαο και Θεοχάρη Θεόδωρο4.
Ίσως τελικά η πρωτεύουσα του δήμου να ήρθε στη φυσική και ιστορική της θέση, βάση της οικονομικής και γεωγραφικής σημασίας της μακρόβιας5 πόλης μας.
Καλή αρχή στο δήμο Αριστοτέλη!

1965, το πρώτο δημοτικό συμβούλιο του νεοσύστατου δήμου Ιερισσού με δήμαρχο τον αείμνηστο Περικλή Βεργίνη και το προσωπικό του δήμου
1965, το πρώτο δημοτικό συμβούλιο του νεοσύστατου δήμου Ιερισσού με δήμαρχο τον αείμνηστο Περικλή Βεργίνη και το προσωπικό του δήμου

[φωτογραφία του Ι. Μαρίνου]

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ


1) ή «κάστρο τού Ερισσού» αλλά και «Ερισού»
2) πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης της εποχής
3) Για το λόγο αυτό έως το 1922 που κατοίκισαν τα παράλια πρόσφυγες από τη Μ. Ασία, στη Χαλκιδική διατηρήθηκαν μόνο δυο παραθαλάσσιοι οικισμοί, τής Ιερισσού και της Αθύτου.
4) Τις πληροφορίες για το πρώτο δημοτικό συμβούλιο μού τις έδωσε ο τέως γραμματέας του δήμου και συνεργάτης μας κύριος Ιωάννης Μαρίνος.
5) Αξίζει να επισημάνουμε την αντοχή της πόλης μας στο χρόνο. Από τον 7ο αιώνα που ιδρύθηκε ως ελληνική πόλη (πριν υπήρχε η προϊστορική) μέχρι σήμερα έχουν περάσει γύρω στα 2.700 χρόνια! Αυτό την καθιστά τον αρχαιότερο οικισμό με συνεχή κατοίκηση στη Χαλκιδική και ένα από τούς αρχαιότερους στη Μακεδονία.