Κεντρική σελίδαSitemapΕπικοινωνία
 
Βρίσκεστε εδώ : Κεντρική σελίδα » Το Περιοδικό » Τεύχος 02 2010 » Taxus baccata

Βιβή Λεμπίδα • Θανάσης Γκιόρσος , 26. August 2010 

Taxus baccata

[Ίταμος ραγοφόρος]

Σχετικό παράδειγμα περιορισμού της δασικής βλάστησης εντός ευρύτερων χρονικών ορίων είναι τα λίγα εναπομείναντα γηραιά, αιωνόβια δένδρα του προϋπάρχοντος συνεχούς δάσους, του είδους της Taxus baccata ή αλλιώς Ίταμος ραγοφόρος.
Είναι γνωστό με την κοινή ονομασία «ίταμος, ήμερο έλατο ή δέντρο του θανάτου», το οποίο είναι δηλητηριώδες ως προς τις ουσίες που περιέχει και μακροβιότατο. Αναπτύσσεται πολύ αργά και τα φύλλα του αποτελούν το πιο δηλητηριώδες μέρος απ΄ όλο το φυτό. Ύψους 15 μέτρων, το εν λόγω δασικό είδος υπήρξε ανέκαθεν αντικείμενο άγριας εκμετάλλευσης, λόγω του ευκατέργαστου ξύλου και της ευλυγισίας των κλαδιών του. Σήμερα αποτελεί λείψανο ενός άλλοτε συνεχούς δάσους και βαίνει προς εξαφάνιση.
Στην Ελλάδα ο Ίταμος υπάρχει στην Μακεδονία, την Θράκη, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα κ.α.
Σύμφωνα με τον Διοσκουρίδη το φυτό αναδίδει δηλητηριώδεις ατμούς και όποιος κοιμηθεί ή
καθίσει να φάει κάτω από αυτό μπορεί και να πεθάνει.
Το ξύλο του δέντρου είναι ιδιαίτερα σκληρό και χρησιμοποιούνταν από τους αρχαίους Έλληνες για την κατασκευή όπλων, μουσικών οργάνων και ξύλινων αγαλμάτων.
Πολλοί λαοί απέδιδαν στον Ίταμο μαγικές ιδιότητες. Στην αρχαιότητα ήταν σύμβολο δύναμης και ισχύος.
Στην ελληνική μυθολογία ήταν αφιερωμένος στις Ερινύες, θεότητες της εκδίκησης, οι οποίες τιμωρούσαν τις ανθρώπινες ασέβειες με το δηλητήριό του. Η Άρτεμις χρησιμοποιούσε δηλητηριασμένα βέλη από ίταμο και μ΄αυτά κατόπιν εντολής της μητέρας της, σκότωσε τα παιδιά της Νιόβης που καυχιόταν για την πολυτεκνία της.
Αυτό το χαρακτηριστικό είδος υπάρχει και στην Χαλκιδική και πιο συγκεκριμένα έχει καταγραφεί δέντρο 2.000 ετών στη Σιθωνία Χαλκιδικής. Αυτό το δέντρο είναι χαρακτηρισμένο σήμερα ως Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης και ξαναέδωσε στον ορεινό όγκο της Σιθωνίας το προ-ελληνικό όνομα του Ίταμος. Χάρη λοιπόν σ΄αυτό το δέντρο ολόκληρο το όρος έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 ως «Τόπος Κοινοτικής Προστασίας».